atıksız okul, Çevre eğitimi, Çevreci etkinlik, deney, Genel

Atıksız Etkinlik: Donma Noktası Deneyi

Kış mevsiminin dolu dizgin yaşandığı günlere kondurulabilecek güzel bir konu donma noktası 🙂 Kardan adamdan başlar da donan göllerde yaşayan balıklara, buz üzerinde kayan insanlara, eriyen buzullara kadar uzanır da gider. Geniş çerçevede bilimsel sohbete de müsaade edebilecek bu konuyu çocuklarla çalışmak istediğinizde bir kılavuzla ele almanıza yardımcı olmak istedim. Bu kılavuz, çocukları tek başlarına çalışma konusunda desteklemesinin yanında, yetişkin sohbetleri ile de kaliteli vakit geçirmeye de fırsat yaratacaktır. Dilediğiniz yönde kullanabilirsiniz.

Kimler için?

Kılavuz kaba taslak 9+ yaş için diyebiliriz. Kaba taslak diyoruz çünkü biliyoruz ki her çocuk özeldir 🙂 Burada mesele çocuğu iyi tanıyabilmektir. Bunun haricinde doğayı gözlemlemeyi seven her çocukla çalışılabilecek bir kılavuz.

Neler var?

Her şey donma noktası üzerine basit bir deney ile başlıyor! Bilimsel süreç becerilerini destekleme, çevreye yönelik farkındalık kazandırma, eyleme dönüştürmeyi destekleme derken neden Dünya’nın farklı coğrafyaları üzerine konuşup kazanımlara kazanım katmayalım? Çok yönlü bu kılavuzu hemen indirmek için yazının sonuna gidebilir ya da püf noktaları değerlendirmek için yazıyı okumaya devam edebilirsiniz.

Kılavuzda püf noktalar

Deneyde kazanımın “Saf maddelerin belirli erime ve donma noktaları vardır.” üzerine olması yanında farklı kazanımlar da göz önüne alındı. Çünkü bu kadarla sınırlı kalabilir miyiz? Tabiiki hayır! Alt kazanımları hedeflemeden olmaz! 🙂 Deney ile bilimsel süreç becerileri kazanımına katkı sağlanması amaçlandı. Bunun için deney, gözlem tablosu ile desteklendi. Deneyi gerçekleştiren çocuğun “gözlem tablosu” doldurması bilimsel süreç becerileri adına büyük önem arz etmekte.

Çocuklara, deneyi kurarken kullanacakları malzemelerin seçimi konusunda farkındalık yaratmak adına seçim sunuldu. Böylece yapılacak deneyin atık çıkarılmadan yapılabileceği üzerine alternatiflerin olduğu algısı oluşturulabilir. Sohbetlerle derinleştirilebilecek kısımları aşağıda görselleriyle özetledim.

Bu aşamada malzeme seçiminde çevreci tutum geliştirmek adına sohbet zenginleştirilebilir
Atıksız deney
Suyun yüzeyden donduğunu görmek adına suyun donması tekrar incelenebilir
Grönland üzerine araştırma yapılıp bölgenin tanınması planlanırken küresel ısınma ile ilgili yorumlamalar ve araştırmalar da beklenmekte

Çocuklarla birlikte çalışma deneyimlerinize dair paylaşımları heyecanla bekliyor olacağım! Fikir, öneri ve sorular için yorumlarda ya da instagram hesabımızda buluşabiliriz. Kılavuzu aşağıya tıklayarak indirebilirsiniz.

Bol kazanımlı olması dileğiyle,

Keyifler!

atıksız okul, Çevre eğitimi, Çevreci etkinlik, Etkinlik, geri dönüşüm, yeniden kağıt

Yeniden Kağıt

Madem çok atık kağıt çıkarıyoruz, o zaman dönüştürelim! Çocukların en bol çıkardıkları atık olabilir kağıt. Bu atıkları çevre duyarlılığına yönelik alışkanlıklara çevirmenin en güzel hali yeniden kağıt yapmak!

Yeniden kağıt


Bu etkinlik sonrasında evde/okulda çocukların bir kağıt yapma köşesini kendiliğinden oluşturduklarını gözlemleyeceksiniz 🙂

Kendi yaptıkları kağıtlara yazıp çizmeye nasıl heveslendiklerini hatta bunlardan defterler yapmaya uğraştıklarını göreceksiniz ki defter sürecinin bol kazanımları başka yazı konusu.

“Ne lazım?” kısmı bu kez her zamankinden basit:

Bir miktar atık kağıt, süzgeç niteliğinde çerçeve, bez, süzgecin girebileceği genişlikte bir boş kova ve olabildiğince çocuk!

Şu konuya biraz değinelim:

Elekli Çerçeve

Alttaki telli, üstteki boş çerçeveler

İki adet aynı ölçülere sahip çerçeve kullanıyoruz. Tek fark çerçevelerden birinin ince bir telle elek görünümü kazanması 🙂

Sudaki incecik parçaları yeniden bir araya getirebilmek için elekli olanı; kağıdın kenarlarını belirleyip sınır oluşturabilmek için ise boş olan çerçeveyi kullanıyoruz.

Boş çerçevemiz olmadan da kağıdı pekala yapabiliriz. Kenar kısımlarını daha sonra makasla dilediğimiz şekilde kesip düzenleyebiliriz.

Amaç iki yüzü de kullanılmış, artık kullanılmayacak olan kağıtlarımızı yeniden kullanılabilir hale getirmek. Bu esnada tabii ki motor becerilerimizi ve sohbet muhabbet kanallarımızı işe koşmak 🙂

Nasıl Yapılır?

Öncelikle kağıtlarımızı stresi atacak ölçüde parçalıyoruz. Çocuklar bayılıyor ve kalabalık gruplarda burada bir işbirliği, bir dayanışma meydana geliyor. Dışlanan öğrencileri grup içine almada etkili olduğu gözlemlendi!

Ufak parçalara ayrılmış kağıtlar kova içerisinde sıcak su ile buluşturulup yaklaşık bir gün bekletiliyor. Burada işin içine biraz “sabır” kavramını yerleştirmek amaçlı bu beklemeyi önemsiyorum 🙂 Yumuşamaya başlayan kağıtlar yavruların elleriyle eciş bücüş edilmesi suretiyle iyice ufalanır.

Kağıtların iyice içi dışına çıkmış ve suyun rengi bulanıklaşmışsa her şey yolunda, süperiz demektir. Hatta kağıtlarımızı çiçeklendirmek adına kovaya kurumuş çiçekler serpiştirebilir; renklendirmek adına da bitkisel kaynaklı renklendiriciler kullanılabilir.

Bakınız çiçeklendirmek ve bakınız renklendirmek! Burada renklendirme için kırmızı lahananın sıcak suya bıraktığı renkten faydalandık. Pancar, ıspanak gibi rengini vermekten sakınmayan bitkilerimize rahatça sığınabiliriz 🙂

Dilerseniz suyu bitkilerden yararlanarak renklendirebilir, içine çiçekler atıp kağıtlarınızda çocuklarınızdan daha çiçek olmasın, mis çiçekler açtırabilirsiniz. Kova içine tohum atıp bu kağıdı toprağa bıraktığınızda ise cidden çiçekler açtırabilirsiniz 🙂

Bu noktadan sonra iş, elekli çerçeve ile kağıdı yeniden toparlamaya geliyor. Elekli çerçeveyi kovaya nasıl koyduğumuz önemli. Eleklerden içi boş olanı, telli olanın zımbalı kısmı üzerine yerleştirip kovaya öyle daldırırsak kağıdımızın kenar kısımlarını da netleştirmiş oluruz.

Kovaya daldırıp çıkardığımız elekli çerçevemizi şöyle bir suyundan arındırıyoruz. Boş çerçeveyi usulca kenara alıp telli çerçeveyi toplanan kağıdın beze gelmesi suretiyle seriyoruz.

Suyun fazlasını alıyor, kağıt hamurlarının birbirine iyice yapışmasını destekliyoruz.

Dilerseniz bir kez kendiniz yapıp gösterin, dilerseniz serbest bırakın keşfetsinler! Farklı çocuklar farklı kazanımlardır. Kazandırdığınız yenilikleri ve deneyimlerinizi bizimle de paylaşmanız çok mutlu edecek!

Bol kazanımlı olması dileğiyle,

Keyifler!